ریسک دومین گلوگاه انرژی؛ آیا باب‌المندب هدف بعدی بحران نفتی است؟

تشدید تنش‌های اخیر میان ایران و اسرائیل بار دیگر نشان داده که بازارهای نفت ممکن است بیش از حد نسبت به پایداری عرضه انرژی خوش‌بین باشند. در شرایطی که اختلال در تنگه هرمز همچنان ادامه دارد، هرگونه تغییر در وضعیت امنیتی منطقه می‌تواند به سرعت معادلات انرژی جهانی را دگرگون کند و نگرانی‌ها درباره جهش‌های شدید قیمت نفت را افزایش دهد.

از زمان اعمال محدودیت‌ها در تنگه هرمز، مجموعه‌ای از عوامل مانند افزایش ذخایر نفتی جهانی، ذخایر بالای چین، حجم بالای نفت در کشتی‌های شناور و همچنین توانایی عربستان سعودی برای تغییر مسیر صادرات خود، تا حدی از جهش شدید قیمت‌ها جلوگیری کرده‌اند. با این حال، این تعادل شکننده است و به شدت به ثبات مسیرهای حمل‌ونقل انرژی وابسته است؛ مسیری که هر لحظه ممکن است با یک بحران جدید دچار اختلال شود.

نگرانی اصلی تحلیلگران اکنون به تنگه باب‌المندب معطوف شده است؛ گلوگاهی حیاتی در جنوب دریای سرخ که در صورت ناامن شدن، می‌تواند بخش قابل توجهی از تجارت نفت و انرژی جهان را مختل کند. پیش از این نیز برخی گزارش‌ها از تهدیدهای گروه‌های مرتبط با ایران در یمن برای بستن این مسیر خبر داده بودند؛ موضوعی که در صورت تحقق، می‌تواند فشار شدیدی بر صادرات نفت عربستان و جریان انرژی جهانی وارد کند.

با توجه به تجربه اختلال در تنگه هرمز، بسیاری از کارشناسان معتقدند حتی حملات محدود به کشتی‌های نفتی در نزدیکی یمن می‌تواند به کاهش شدید اعتماد بازار و افت ناگهانی جریان تجارت دریایی منجر شود. در چنین سناریویی، نه‌تنها قیمت نفت با جهش‌های غیرقابل پیش‌بینی مواجه خواهد شد، بلکه ساختار امنیت انرژی جهانی نیز وارد مرحله‌ای جدید از بی‌ثباتی خواهد شد.