تماس پوتین–شی و معامله ترامپ–مودی؛ نفت روسیه در مرکز رقابت سه‌جانبه

تماس ویدئویی اخیر میان ولادیمیر پوتین و شی جین‌پینگ بار دیگر نشان داد که روابط انرژی میان روسیه و چین به مرحله‌ای کاملاً استراتژیک رسیده است. پوتین در این گفت‌وگو تأکید کرد که چین اکنون بزرگ‌ترین خریدار نفت و گاز روسیه است؛ جایگاهی که پس از آغاز جنگ اوکراین و خروج بسیاری از مشتریان غربی تثبیت شد. این وابستگی متقابل، ستون اصلی همکاری اقتصادی دو کشور در دوران تحریم‌های گسترده علیه مسکو است.

اهمیت این تماس زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم تنها دو روز پیش از آن، دونالد ترامپ اعلام کرده بود که در ازای توقف خرید نفت روسیه توسط هند، تعرفه‌های وارداتی بر کالاهای هندی را کاهش خواهد داد. او حتی از احتمال لغو تعرفه ۲۵ درصدی مرتبط با همکاری انرژی هند و روسیه سخن گفت. این اظهارات نشان می‌دهد واشنگتن تلاش دارد جریان نفت روسیه را از یکی از بزرگ‌ترین مشتریانش—هند—قطع کند.

اما نکته کلیدی اینجاست که دهلی‌نو هنوز هیچ تأیید رسمی درباره توقف خرید نفت روسیه ارائه نکرده است. طبق گزارش فایننشال تایمز، هند توافق با ترامپ را ستوده اما درباره ممنوعیت نفت روسیه سکوت کرده است. این سکوت معنادار است، زیرا هند طی دو سال گذشته بخش بزرگی از نفت ارزان روسیه را خریداری کرده و جایگزینی آن با نفت آمریکا نه‌تنها هزینه‌بر، بلکه از نظر فنی و لجستیکی نیز دشوار است.

در مجموع، تماس پوتین و شی و هم‌زمانی آن با معامله پیشنهادی ترامپ با هند نشان می‌دهد که نفت روسیه به نقطه تلاقی رقابت سه‌جانبه میان مسکو، پکن و واشنگتن تبدیل شده است. چین به‌عنوان خریدار اصلی، هند به‌عنوان مشتری کلیدی و آمریکا به‌عنوان بازیگری که می‌خواهد این معادله را تغییر دهد، هر سه در حال شکل‌دادن به آینده بازار انرژی و ژئوپلیتیک منطقه هستند.