ابهام در مسیر گازی آذربایجان؛ صادرات جدید اروپا، اما دور از هدف ۲۰ میلیارد مترمکعب

آذربایجان اعلام کرده است که صادرات گاز به اتریش و آلمان را آغاز کرده، اقدامی که در ظاهر نشان‌دهنده گسترش حضور این کشور در بازار انرژی اروپا است. الهام علی‌اف در حاشیه اجلاس داووس گفت اکنون ۱۶ کشور از گاز آذربایجان استفاده می‌کنند که ۱۰ کشور آن عضو اتحادیه اروپا هستند. با این حال، این خبر پاسخ روشنی به پرسش اصلی نمی‌دهد: آیا باکو همچنان در مسیر تحقق وعده خود برای رساندن صادرات گاز به اتحادیه اروپا به ۲۰ میلیارد مترمکعب قرار دارد یا خیر؟

جزئیات قراردادهای جدید همچنان مبهم است. SOCAR اعلام کرده که صادرات از طریق خط لوله TAP انجام می‌شود، اما مشخص نیست این گازها افزایش واقعی صادرات هستند یا صرفاً تغییر مسیر محموله‌هایی که پیش‌تر به دیگر خریداران می‌رفت. ظرفیت TAP از ابتدای ژانویه ۱.۲ میلیارد مترمکعب افزایش یافته و ممکن است بخشی از صادرات جدید به اتریش و آلمان بر همین اساس باشد. همچنین صادرات به آلمان احتمالاً به قرارداد ۱۰ ساله با شرکت SEFE مربوط است که در سال ۲۰۲۵ اعلام شد.

این ابهام‌ها در شرایطی رخ می‌دهد که شفافیت داده‌های انرژی در آذربایجان به‌طور محسوسی کاهش یافته است. وزارت انرژی که پیش‌تر گزارش‌های ماهانه منتشر می‌کرد، از آوریل ۲۰۲۵ تاکنون تنها سه بولتن ارائه داده است. آخرین داده‌ها نشان می‌دهد تولید گاز آذربایجان در سال ۲۰۲۵ فقط ۲.۴ درصد رشد کرده و به ۵۱.۵ میلیارد مترمکعب رسیده—رقمی که برای افزایش قابل توجه صادرات به اروپا کافی نیست. حتی صادرات گاز به اتحادیه اروپا نیز در سال گذشته یک درصد کاهش یافته است.

در مجموع، هرچند اعلام صادرات به اتریش و آلمان از نظر سیاسی برای باکو اهمیت دارد، اما از نظر عملی هنوز نشانه‌ای از جهش بزرگ در صادرات گاز به اروپا دیده نمی‌شود. اگر آذربایجان قصد دارد به هدف ۲۰ میلیارد مترمکعب برسد، باید تولید خود را با سرعت بیشتری افزایش دهد و در عین حال شفافیت بیشتری درباره قراردادها و مسیرهای صادراتی ارائه کند. تا آن زمان، وعده افزایش صادرات بیشتر شبیه یک هدف بلندمدت باقی می‌ماند تا یک واقعیت نزدیک.