انقلاب خورشیدی در آفریقا؛ سرمایه‌گذاری جهانی، چالش عدالت اقلیمی و رؤیای صنعتی‌شدن قاره

آفریقا در آستانه یک تحول بزرگ انرژی قرار گرفته است. بانک جهانی و بنیاد راکفلر اعلام کرده‌اند که ده‌ها میلیون دلار برای توسعه پروژه‌های خورشیدی در این قاره اختصاص می‌دهند. این سرمایه‌گذاری با هدف تقویت زیرساخت‌های انرژی پاک و همچنین حمایت از بخش کشاورزی انجام می‌شود؛ بخشی که با رشد جمعیت و افزایش تقاضا برای غذا، بیش از هر زمان دیگری به انرژی پایدار نیاز دارد. پروژه‌هایی مانند سردخانه‌های خورشیدی، پمپ‌های آب و آسیاب‌های غلات قرار است در شش کشور آفریقایی راه‌اندازی شوند.

این تحولات در زمانی رخ می‌دهد که بخش خورشیدی آفریقا تازه در حال شکوفایی است. با وجود اینکه قاره ۶۰ درصد بهترین پتانسیل خورشیدی جهان را در اختیار دارد، تنها ۲ درصد برق خود را از خورشید تولید می‌کند. اما کاهش قیمت تجهیزات و ورود انبوه پنل‌های ارزان‌قیمت چینی باعث شده پروژه‌های کوچک و محلی خورشیدی با سرعتی بی‌سابقه رشد کنند. این روند به آفریقا امکان می‌دهد بدون طی کردن مسیر طولانی سوخت‌های فسیلی، مستقیماً به توسعه مبتنی بر انرژی پاک برسد.

در سطح جهانی، بحث عدالت اقلیمی بیش از هر زمان دیگری مطرح است. کشورهای فقیر، از جمله بسیاری از کشورهای آفریقایی، کمترین نقش را در ایجاد بحران اقلیمی داشته‌اند اما بیشترین آسیب را خواهند دید. با وجود وعده‌های متعدد کشورهای ثروتمند برای تأمین مالی انتقال انرژی، بسیاری از این تعهدات عملی نشده یا بسیار دیر انجام شده‌اند. رهبران جزایر کوچک اقیانوس آرام بارها نسبت به این بی‌عدالتی اعتراض کرده‌اند و خواستار اقدام فوری شده‌اند.

با این حال، معادله در آفریقا پیچیده‌تر است. این قاره به‌شدت به سرمایه‌گذاری خارجی نیاز دارد، اما نمی‌خواهد بار دیگر در چرخه استخراج منابع و صادرات خام گرفتار شود. رهبران آفریقایی تأکید دارند که با داشتن بیش از ۳۰ درصد مواد معدنی حیاتی جهان، آفریقا باید نقش یک تولیدکننده صنعتی را در گذار انرژی ایفا کند، نه صرفاً واردکننده پنل خورشیدی. اگر سرمایه‌گذاری‌های جدید بتوانند زنجیره تأمین محلی را تقویت کنند، آفریقا می‌تواند نه‌تنها مصرف‌کننده انرژی پاک، بلکه یکی از بازیگران اصلی صنعت جهانی انرژی تجدیدپذیر شود.