بحران دوم انرژی در اروپا؛ رقابت‌پذیری صنعتی زیر فشار قیمت برق و عقب‌ماندگی در عصر هوش مصنوعی

اروپا بار دیگر با یک بحران انرژی جدی مواجه شده است؛ بحرانی که در مقایسه با شوک سال ۲۰۲۲، اکنون در قالب دور دوم افزایش شدید هزینه‌های انرژی ظاهر شده و رقابت‌پذیری صنعتی این قاره را بیش از پیش تضعیف کرده است. افزایش دوباره قیمت گاز و برق، در شرایطی رخ می‌دهد که اروپا هنوز از پیامدهای بحران انرژی ناشی از جنگ اوکراین به‌طور کامل خارج نشده است.

هزینه‌های بالای انرژی در اروپا اکنون به‌طور قابل توجهی از ایالات متحده و کشورهای آسیایی بیشتر است و همین موضوع توان رقابتی این منطقه را در جذب سرمایه‌گذاری‌های کلان، به‌ویژه در حوزه هوش مصنوعی و مراکز داده، کاهش داده است. در حالی که آمریکا و چین به سرعت در حال توسعه زیرساخت‌های دیجیتال هستند، بسیاری از کشورهای اروپایی به دلیل هزینه‌های بالا و محدودیت‌های زیرساختی، از رقابت برای میزبانی پروژه‌های جدید کنار گذاشته شده‌اند.

یکی از چالش‌های اصلی اروپا، وضعیت شکننده شبکه برق و نیاز فوری آن به نوسازی گسترده است. در برخی کشورها، اتصال پروژه‌های جدید به شبکه ممکن است تا ۱۰ سال زمان ببرد؛ در حالی که در اقتصاد دیجیتال، چنین بازه زمانی عملاً به معنای از دست رفتن فرصت‌های استراتژیک است. این تأخیرها همراه با ازدحام شبکه برق، فشار مضاعفی بر سرمایه‌گذاران حوزه فناوری وارد کرده است.

در مجموع، افزایش جهانی قیمت برق در کنار بازگشت تقاضا در اقتصادهای توسعه‌یافته، فشارها را تشدید کرده است، اما سطح قیمت‌ها در اروپا همچنان به‌مراتب بالاتر از آمریکا و چین باقی مانده است. نتیجه این وضعیت، تضعیف جایگاه اروپا در رقابت جهانی برای جذب صنایع انرژی‌بر و فناوری‌های نوین است؛ روندی که در صورت ادامه، می‌تواند فاصله این قاره را با رقبای اصلی خود در اقتصاد دیجیتال و صنعتی بیشتر کند.