رقابت برای تأمین سوخت نسل جدید نیروگاه‌های هسته‌ای؛ HALEU در کانون تحول صنعت انرژی

با گسترش دوباره برنامه‌های توسعه انرژی هسته‌ای در جهان، بسیاری از کشورها به دنبال افزایش ظرفیت تولید برق هسته‌ای برای تقویت امنیت انرژی و کاهش وابستگی به سوخت‌های فسیلی هستند. اما همزمان با تشدید تحریم‌ها علیه روسیه، تأمین سوخت مورد نیاز راکتورهای نسل جدید به یکی از مهم‌ترین چالش‌های این صنعت تبدیل شده و توجه‌ها به سوخت‌های جایگزین، به‌ویژه اورانیوم با غنای پایین و عیار بالا (HALEU)، معطوف شده است.

نیروگاه‌های هسته‌ای متداول از شکافت هسته‌ای و سوخت اورانیوم با غنای کمتر از ۵ درصد استفاده می‌کنند، اما راکتورهای پیشرفته و راکتورهای مدولار کوچک (SMR) برای دستیابی به راندمان بالاتر به سوخت HALEU نیاز دارند که غنای آن بین ۵ تا ۲۰ درصد است. در حال حاضر، تنها روسیه و چین توانایی تولید انبوه این نوع سوخت را دارند و همین موضوع وابستگی بسیاری از کشورها را به این دو تولیدکننده افزایش داده است.

پس از ممنوعیت واردات اورانیوم روسیه توسط آمریکا در سال ۲۰۲۴، واشنگتن سرمایه‌گذاری گسترده‌ای را برای توسعه ظرفیت داخلی تولید HALEU آغاز کرده است. در همین راستا، شرکت Centrus Energy تاکنون بیش از ۹۲۰ کیلوگرم از این سوخت را در تأسیسات اوهایو تولید کرده و وزارت انرژی آمریکا نیز ۲.۷ میلیارد دلار برای توسعه ظرفیت غنی‌سازی اورانیوم در دهه آینده اختصاص داده است. بریتانیا نیز با سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیون پوندی به دنبال ایجاد ظرفیت تولید داخلی این سوخت است.

همزمان، استفاده از سوخت TRISO که از HALEU تولید می‌شود، در راکتورهای مدولار کوچک رو به افزایش است. این سوخت به دلیل ایمنی بیشتر، بازده بالاتر و امکان استفاده طولانی‌تر از اورانیوم، یکی از فناوری‌های کلیدی نسل جدید نیروگاه‌های هسته‌ای محسوب می‌شود. کارشناسان معتقدند توسعه تولید HALEU و سوخت‌های پیشرفته، نقش مهمی در آینده صنعت انرژی هسته‌ای و تحقق برنامه‌های جهانی برای تولید برق پاک ایفا خواهد کرد.