آینده تنگه هرمز در گرو تعرفه‌های عبور؛ تنش جدید در قلب تجارت انرژی جهان

در تازه‌ترین تحولات مربوط به تنگه هرمز، مقام‌های ایرانی اعلام کرده‌اند که این گذرگاه حیاتی در نهایت باز خواهد شد، اما نه به شرایط سابق. کاظم جلالی، سفیر ایران در روسیه، گفته است که ایران و عمان در حال بررسی چارچوب‌های جدیدی برای عبور کشتی‌ها هستند که می‌تواند شامل دریافت هزینه‌های عبور یا خدمات مرتبط باشد. این اظهارات نشان می‌دهد که حتی در صورت کاهش تنش‌ها، ساختار تجارت انرژی در این مسیر استراتژیک ممکن است به‌طور بنیادین تغییر کند.

در مقابل، مقامات آمریکایی این ایده را رد کرده‌اند. اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، تأکید کرده که وضع عوارض یا دریافت هزینه برای عبور از هرمز «غیرقابل پذیرش» است و هیچ برنامه‌ای برای چنین سازوکاری وجود ندارد. این اختلاف دیدگاه نشان می‌دهد که یکی از مهم‌ترین محورهای اختلاف در مذاکرات غیرمستقیم میان دو طرف، آینده مدیریت این آبراه حیاتی است؛ موضوعی که فراتر از پایان یا ادامه جنگ، به شکل‌گیری یک نظم جدید در تجارت انرژی مربوط می‌شود.

در همین حال، گزارش‌ها حاکی از آن است که ایران در مذاکرات خود خواستار گنجاندن سازوکاری برای دریافت هزینه عبور در هر توافق احتمالی شده است. این درخواست در حالی مطرح می‌شود که از زمان آغاز جنگ، ترافیک نفتکش‌ها در تنگه هرمز بین ۹۰ تا ۹۵ درصد کاهش یافته و بازار جهانی با کمبود قابل توجه عرضه، معادل حدود ۱۳ میلیون بشکه در روز، روبه‌رو شده است. چنین افت شدیدی نشان‌دهنده اهمیت حیاتی این گذرگاه برای جریان جهانی نفت و فرآورده‌های انرژی است.

با وجود انتظار برای بازگشایی تدریجی مسیرهای دریایی، به نظر می‌رسد بازگشت به وضعیت پیش از جنگ دیگر به‌سادگی ممکن نباشد. حتی در صورت پایان درگیری‌ها، احتمال اعمال شرایط جدید برای عبور کشتی‌ها می‌تواند هزینه‌های تجارت انرژی را افزایش داده و الگوی جریان نفت در جهان را تغییر دهد. در نتیجه، تنگه هرمز نه تنها یک مسیر ترانزیتی، بلکه به نقطه‌ای تبدیل شده که آینده قیمت انرژی و امنیت عرضه جهانی را تعیین خواهد کرد.