بحران جدید انرژی جهانی؛ از شوک LNG قطر تا اختلال ۳۵٪ عرضه هلیوم در صنایع حساس

ماه گذشته، شرکت قطر انرژی (QatarEnergy) اعلام کرد که به دلیل آسیب‌های شدید ناشی از حملات موشکی ایران به تأسیسات تولیدی در رأس لفان، در برخی قراردادهای بلندمدت صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) با مشتریان در اروپا و آسیا وضعیت فورس‌ماژور اعمال می‌کند. این اختلال که حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی LNG را تحت تأثیر قرار داد، باعث جهش ناگهانی قیمت گاز طبیعی در بازارهای جهانی شد.

با این حال، برخلاف نگرانی‌های اولیه، بازار گاز طبیعی توانست تا حدی خود را با شرایط جدید تطبیق دهد و قیمت‌ها در نهایت به سطوح پیش از جنگ بازگشتند. این ثبات نسبی عمدتاً به دلیل پیش‌بینی ورود حجم‌های جدید عرضه در سال‌های آینده و توان بازار در مدیریت کاهش‌های کوتاه‌مدت بوده است. به این ترتیب، اثر شوک عرضه LNG تا حدی در بازار گاز طبیعی مهار شد.

اما وضعیت در بازار یک گاز صنعتی حیاتی دیگر، یعنی هلیوم، کاملاً متفاوت است. کاهش تولید LNG قطر همراه با بسته شدن مسیرهای کشتیرانی در تنگه هرمز، باعث اختلال در حدود ۳۵ درصد از عرضه جهانی هلیوم شده است؛ موضوعی که فشار قابل توجهی بر صنایع حساس، به‌ویژه صنعت تولید تراشه‌های نیمه‌هادی وارد کرده است.

قطر انرژی همچنین تولید هلیوم را پس از حملات به تأسیسات LNG خود متوقف کرده است؛ در حالی که قطر به‌طور معمول حدود یک‌سوم هلیوم جهان را به عنوان محصول جانبی گاز طبیعی مایع تولید می‌کند. بسته شدن تنگه هرمز نیز مانع ارسال محموله‌ها به بازارهای جهانی شده و حدود ۳۳ درصد از کانتینرهای ویژه حمل مواد فوق‌سرد را در منطقه زمین‌گیر کرده است. در نتیجه، زنجیره تأمین هلیوم جهانی با یک بحران کم‌سابقه مواجه شده که اثرات آن فراتر از بازار انرژی و مستقیماً به صنایع پیشرفته نفوذ کرده است.