فروپاشی معیار دبی؛ بحران قیمت‌گذاری نفت در سایه اختلال هرمز

معیار نفتی پلتس دبی، که روزانه برای قیمت‌گذاری حدود ۱۸ میلیون بشکه نفت استفاده می‌شود، اکنون در «وضعیتی خطرناک» قرار دارد. توقف صادرات از تنگه هرمز باعث شده این شاخص عملاً از واقعیت فیزیکی بازار جدا شود. با اینکه واشنگتن اعلام کرده تنگه دوباره «باز» است، اما بخش عمده محموله‌ها همچنان قادر به عبور امن نیستند و بازار با پرسش بنیادی روبه‌روست: چگونه باید نفتی را قیمت‌گذاری کرد که امکان بارگیری ندارد؟

 

پلتس برای مدیریت بحران، تعداد نفت‌های قابل تحویل در سبد قیمت‌گذاری را از پنج به دو مورد—مربان و عمان—کاهش داده و عملاً ۴۰ درصد از عرضه معیار را حذف کرده است. بسیاری از فعالان بازار به رویترز گفته‌اند این شاخص «عملاً از کار افتاده» و برخی معامله‌گران از خریدوفروش محموله‌های مرتبط با دبی عقب‌نشینی کرده‌اند. در همین حال، خریداران آسیایی به‌طور فزاینده‌ای به سمت قراردادهای مبتنی بر برنت حرکت می‌کنند.

نفت عمان نتوانسته جای خالی بشکه‌های حذف‌شده را پر کند. اگرچه صادرات عمان می‌تواند بدون عبور از هرمز انجام شود و قراردادهای آتی DME عمان برای شفافیت طراحی شده‌اند، اما نقدشوندگی پایین و مشارکت محدود مانع از ایفای نقش جایگزین شده است. در سیستم پلتس دبی نیز عمان همچنان در همان ساختار تحت فشار قرار دارد و مشکل قیمت‌گذاری را حل نمی‌کند.

این بحران بار دیگر آسیب‌پذیری معیارهای نفتی خاورمیانه را آشکار کرده است؛ معیارهایی که به دلیل تمرکز بالای تجارت و وابستگی شدید به یک مسیر حیاتی، در برابر شوک‌های ژئوپلیتیکی بسیار شکننده‌اند. اختلال هرمز تنها یک بحران عرضه نیست، بلکه ضربه‌ای به سازوکار قیمت‌گذاری جهانی است—سازوکاری که اکنون نیازمند بازنگری جدی است.