چمچمال و نبرد ژئوپلیتیکی بر سر اقلیم کردستان؛ گاز، قدرت و رقابت ابرقدرت‌ها

اقلیم کردستان عراق بار دیگر در مرکز رقابت ژئوپلیتیکی قدرت‌های جهانی قرار گرفته است. این منطقه کوچک اما راهبردی، برای واشنگتن، لندن، پکن، مسکو و تهران اهمیتی فراتر از ظرفیت انرژی و توان نظامی خود دارد. چین، روسیه و ایران بر این باورند که حذف غرب از قراردادهای انرژی عراق می‌تواند نقطه پایانی بر نفوذ غرب در خاورمیانه باشد. در مقابل، آمریکا و متحدانش تلاش می‌کنند اقلیم را از همکاری با شرکت‌های مرتبط با ایران، چین و روسیه دور کنند و آن را به پایگاهی برای رصد فعالیت‌های ایران تبدیل کنند.

در چنین فضایی، قرارداد جدید فروش گاز از میدان چمچمال تنها یک توافق انرژی نیست؛ بلکه بخشی از یک بازی بزرگ‌تر قدرت است. این قرارداد میان Dana Gas و Crescent Petroleum و شرکای اروپایی آن‌ها در کنسرسیوم Pearl Petroleum امضا شده و قرار است از نیمه دوم ۲۰۲۷ روزانه ۱۴۲ میلیون فوت مکعب گاز به صنایع سیمان و فولاد اقلیم تحویل دهد. گاز از طریق خطوط لوله خصوصی جدید، از جمله یک خط ۴۰ کیلومتری به منطقه صنعتی بازیان منتقل خواهد شد.

توسعه میدان چمچمال پس از سرمایه‌گذاری ۱۶۰ میلیون دلاری برای حفاری سه چاه و ساخت تأسیسات آزمایشی سرعت گرفته است. این میدان در شمال میدان خورمور قرار دارد؛ خورمور که در سال ۲۰۲۵ ظرفیت فرآورش خود را ۲۵۰ میلیون فوت مکعب افزایش داد، اکنون بیش از ۸۰ درصد برق اقلیم را تأمین می‌کند. مجموع سرمایه‌گذاری در این پروژه تاکنون از ۳.۵ میلیارد دلار فراتر رفته است و نقش آن در ثبات انرژی اقلیم غیرقابل انکار است.

در نهایت، قرارداد چمچمال را باید در چارچوب رقابت ابرقدرت‌ها برای نفوذ در عراق و اقلیم کردستان تحلیل کرد. هر پروژه انرژی در این منطقه، تنها یک معامله اقتصادی نیست؛ بلکه بخشی از یک معادله بزرگ‌تر است که آینده توازن قدرت در خاورمیانه را شکل می‌دهد. اقلیم کردستان، با وجود محدودیت‌هایش، همچنان یکی از حساس‌ترین نقاط ژئوپلیتیکی منطقه باقی خواهد ماند.