هیدروژن سبز که زمانی بهعنوان راهکاری کلیدی برای کاهش انتشار کربن در صنایعی مانند فولادسازی و حملونقل دریایی شناخته میشد، در سالهای اخیر به دلیل هزینههای بالا و پیشرفت کند پروژهها تا حد زیادی از کانون توجه خارج شده بود. اما اکنون با دستیابی پژوهشگران به فناوریهای جدید و افزایش نگرانیها درباره امنیت انرژی در پی بحرانهای ژئوپلیتیکی و نوسانات بازار نفت و گاز، این سوخت پاک بار دیگر مورد توجه دولتها و صنعت قرار گرفته است.
هیدروژن در زمان مصرف تنها بخار آب تولید میکند و میتواند جایگزین سوختهای فسیلی در بسیاری از صنایع شود، اما مشکل اصلی همواره نحوه تولید آن بوده است. بخش عمده هیدروژن جهان همچنان از سوختهای فسیلی تولید میشود که به آن «هیدروژن خاکستری» گفته میشود. در مقابل، تولید هیدروژن سبز با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، اگرچه آلایندگی کمتری دارد، اما به سرمایهگذاری بالا و مصرف قابل توجه برق پاک نیاز دارد؛ موضوعی که از دید برخی کارشناسان، استفاده بهینه از منابع تجدیدپذیر را با چالش روبهرو میکند.
پیشرفتهای علمی اخیر میتواند این معادله را تغییر دهد. پژوهشگران دانشگاه UCLA و دانشگاه زنان ایهوا در کره جنوبی روشی جدید به نام Alkaline Thermal Treatment (ATT) توسعه دادهاند که قادر است انواع زبالههای پلاستیکی رایج را بدون نیاز به تفکیک، به هیدروژن خالص تبدیل کند. این فرآیند با استفاده از یک راکتور و بدون انتشار کربن انجام میشود و علاوه بر تولید سوخت پاک، به حل مشکل انباشت زبالههای پلاستیکی نیز کمک میکند. همچنین پژوهشگران چینی نیز پیشتر موفق شده بودند از ضایعات کشاورزی مانند ساقه گندم، هیدروژن با هزینهای حدود ۱.۵۴ دلار به ازای هر کیلوگرم تولید کنند؛ رقمی که آن را از نظر اقتصادی با هیدروژن خاکستری رقابتی میکند.
پس از سالها رکود، سرمایهگذاری در فناوری هیدروژن دوباره در حال افزایش است. در سال ۲۰۲۳ تنها حدود ۷ درصد از پروژههای اعلامشده هیدروژن سبز طبق برنامه به بهرهبرداری رسیدند، اما اکنون با افزایش اهمیت امنیت انرژی و تلاش کشورهایی مانند چین، آمریکا و کشورهای اروپایی برای توسعه منابع انرژی پاک، موج جدیدی از تحقیقات و سرمایهگذاری در این حوزه آغاز شده است. اگر این فناوریهای نوین به مرحله تجاریسازی برسند، هیدروژن سبز میتواند بار دیگر به یکی از مهمترین گزینههای جهان برای کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی تبدیل شود.