چرخش لجستیکی پاکستان در بحران هرمز؛ باز شدن مسیرهای زمینی برای مقابله با اختلال انرژی

در پی ادامه اختلالات در تنگه هرمز و کاهش جریان‌های دریایی، پاکستان اقدام به فعال‌سازی شش مسیر ترانزیتی زمینی برای انتقال کالا به ایران کرده است. این تصمیم با هدف تخلیه بیش از ۳۰۰۰ کانتینر سرگردان در بنادر کراچی و قاسم اتخاذ شده و نشان‌دهنده تلاش اسلام‌آباد برای کاهش اثرات بحران بر تجارت منطقه‌ای است. این اقدام بر اساس یک دستورالعمل رسمی وزارت بازرگانی و در چارچوب توافق حمل‌ونقل جاده‌ای سال ۲۰۰۸ با ایران اجرایی شده است.

این کریدورها بنادر اصلی پاکستان را به گذرگاه‌های مرزی ایران در گبد و تفتان در استان بلوچستان متصل می‌کنند. کوتاه‌ترین مسیر، یعنی کریدور گوادر–گبد با طول حدود ۸۹ کیلومتر، به‌عنوان سریع‌ترین و کارآمدترین مسیر زمینی معرفی شده که زمان انتقال کالا به مرز را به ۲ تا ۳ ساعت کاهش می‌دهد؛ در حالی که مسیرهای مبدأ کراچی تا ۱۶ تا ۱۸ ساعت زمان نیاز دارند. سایر مسیرها نیز شامل گذرگاه‌های ساحلی و داخلی هستند که از شهرهایی مانند اورماره، پسنی، تربت، پنجگور و کویته عبور کرده و نقش جایگزین مهمی برای مسیرهای دریایی ایفا می‌کنند.

در مجموع، این شش مسیر شامل شبکه‌ای از کریدورهای کوتاه و بلند هستند که از کمتر از ۹۰ کیلومتر تا بیش از ۱۰۰۰ کیلومتر امتداد دارند و با هدف تسهیل تجارت با ایران طراحی شده‌اند. این زیرساخت زمینی در شرایطی اهمیت بیشتری یافته که مسیرهای دریایی به دلیل بحران منطقه‌ای با اختلال جدی مواجه شده‌اند و کشورها به دنبال مسیرهای جایگزین برای حفظ جریان کالا هستند.

از سوی دیگر، وابستگی بالای پاکستان به واردات انرژی، اهمیت این تحول را دوچندان کرده است. این کشور بین ۸۵ تا ۹۰ درصد نیازهای انرژی خود شامل نفت خام، فرآورده‌های پالایش‌شده، LNG و زغال‌سنگ را از خارج تأمین می‌کند. در نتیجه، اختلال در مسیرهای دریایی مانند تنگه هرمز، فشار قابل توجهی بر اقتصاد پاکستان وارد کرده و فعال‌سازی مسیرهای زمینی را به یک اقدام راهبردی برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر بحران انرژی تبدیل کرده است.