صادرات نفت روسیه؛ چرخش به شرق و فشارهای تازه بر بودجه

صادرات نفت روسیه در سال ۲۰۲۵ تقریباً بدون تغییر نسبت به سال قبل باقی مانده و حدود ۲۳۸ میلیون تن (معادل ۴.۸ میلیون بشکه در روز) ثبت شده است. با این حال، ترکیب بازارهای مقصد تغییر چشمگیری داشته است؛ به گفته الکساندر نوواک، معاون نخست‌وزیر روسیه، اکنون نزدیک به ۸۰ درصد نفت روسیه راهی چین و هند می‌شود، در حالی که صادرات به اروپا به شدت سقوط کرده است.

این کاهش در بازار اروپا چشمگیر است: روسیه تنها ۲۵ میلیون تن نفت به اروپا فرستاده، در حالی که پیش‌تر این رقم به ۱۷۵ میلیون تن در سال می‌رسید. دلیل اصلی این تغییر، تحریم‌ها، ممنوعیت‌ها و سقف قیمت‌های اعمال‌شده از سوی اتحادیه اروپا، آمریکا و بریتانیا پس از حمله روسیه به اوکراین بوده است. در نتیجه، مسکو ناچار شده تمرکز خود را بر بازارهای آسیایی بگذارد.

با وجود این، فشارهای تازه نیز بر صادرات روسیه وارد شده است. تحریم‌های آمریکا علیه شرکت‌های روس‌نفت و لوک‌اویل از اکتبر ۲۰۲۵ و مذاکرات تجاری واشنگتن و دهلی‌نو باعث کاهش واردات نفت روسیه توسط هند شده است. این چرخش هند ضربه بزرگی به بازار محدود روسیه وارد کرده و اکنون چین تنها مقصد نسبتاً امن برای نفت روسیه باقی مانده است.

اما حتی بازار چین نیز بدون چالش نیست. رقابت ایران برای جذب پالایشگران مستقل چینی باعث شده روسیه مجبور به ارائه تخفیف‌های سنگین شود. در حالی که قیمت‌های جهانی نفت افزایش یافته، نفت روسیه با بیش از ۱۱ دلار تخفیف نسبت به شاخص برنت به چین عرضه می‌شود. این وضعیت درآمدهای نفتی و گازی مسکو را تحت فشار قرار داده و نشان می‌دهد که چرخش به شرق اگرچه راهی برای بقاست، اما هزینه‌های سنگینی برای اقتصاد روسیه به همراه دارد.