مذاکرات هسته‌ای ایران؛ از معامله‌گری ترامپ تا نقش چین

ایران در دور تازه مذاکرات هسته‌ای در ژنو تلاش می‌کند رویکردی متفاوت در پیش گیرد و مستقیماً بر جنبه‌های اقتصادی برای آمریکا تأکید کند. مقامات ایرانی پیشنهاد کرده‌اند که در صورت کاهش تحریم‌ها، شرکت‌های آمریکایی می‌توانند در پروژه‌های نفت و گاز، معادن و دسترسی به مواد معدنی حیاتی سرمایه‌گذاری کنند. وزیر خارجه ایران در این چارچوب با استیو ویتکاف و جرد کوشنر، نمایندگان آمریکا، دیدار می‌کند تا فرصت تازه‌ای برای توافق شکل گیرد.

با این حال، فضای سیاسی واشنگتن همچنان متناقض است. ترامپ در سخنرانی سالانه خود مدعی شد که برنامه هسته‌ای ایران در ژوئن نابود شده است، در حالی که چند روز پیش از آن، نماینده ویژه‌اش هشدار داده بود ایران تنها یک هفته با دستیابی به مواد لازم برای ساخت بمب فاصله دارد. این تناقض آشکار میان ادعاهای رئیس‌جمهور و ارزیابی تیم مذاکره‌کننده، بر پیچیدگی و حساسیت مذاکرات افزوده است.

در این میان، چین جایگاه ویژه‌ای دارد. پکن میلیاردها دلار سرمایه‌گذاری بلندمدت در ایران انجام داده و بخش عمده نفت صادراتی ایران را خریداری می‌کند. هرگونه حمله تازه آمریکا یا اسرائیل می‌تواند این سرمایه‌گذاری‌ها و جریان انرژی چین را به خطر اندازد. از زمان حملات ژوئن ۲۰۲۵، چین حمایت فنی خود از ایران را افزایش داده و تهران نیز سامانه‌های ناوبری خود را از GPS آمریکا به سیستم بیدو چین منتقل کرده است.

این تحولات نشان می‌دهد که مذاکرات هسته‌ای ایران تنها یک پرونده دوجانبه میان تهران و واشنگتن نیست، بلکه بخشی از یک معادله بزرگ‌تر ژئوپلیتیکی است که چین نیز در آن نقش پررنگی ایفا می‌کند. آینده این گفت‌وگوها نه‌تنها بر روابط ایران و آمریکا، بلکه بر توازن قدرت در خاورمیانه و تعاملات انرژی جهانی نیز اثرگذار خواهد بود.