بحران هویت در شاخص نفت برنت؛ کاهش تولید شمال دریای شمال و نقش پررنگ‌تر نفت‌های جایگزین

مهم‌ترین شاخص قیمت‌گذاری نفت جهان، برنت، در آستانه یک «بحران هویت» قرار گرفته است. برای نخستین بار از زمان ثبت داده‌ها، هیچ محموله‌ای از نفت خام برنت برای بارگیری در ماه اوت برنامه‌ریزی نشده؛ موضوعی که نشان می‌دهد تولید نفت از میدان اصلی برنت به‌شدت کاهش یافته و این نام تاریخی بیش از هر زمان دیگری به یک برچسب نمادین تبدیل شده است.

میدان نفتی برنت که زمانی یکی از پایه‌های اصلی بازار جهانی بود، اکنون به سطحی حدود ۲۳ هزار بشکه در روز رسیده؛ رقمی که در مقایسه با یک دهه قبل به کمتر از یک‌چهارم کاهش یافته است. با وجود این افت شدید، شاخص «دیتد برنت» همچنان نقش حیاتی خود را در قیمت‌گذاری بیش از ۶۰ درصد نفت خام معامله‌شده در بازارهای جهانی حفظ کرده است.

در عمل، برنت امروز دیگر یک نفت منفرد نیست، بلکه ترکیبی از چندین گرید مختلف از جمله فورتیز، اوسبرگ، اکوفسک، ترول و حتی نفت WTI آمریکا است. این بازطراحی تدریجی باعث شده شاخص بتواند نقدشوندگی خود را حفظ کند، حتی در شرایطی که تولید نفت اصلی آن به حاشیه رفته است.

با این حال، بحران‌های ژئوپلیتیک اخیر از جمله تنش در تنگه هرمز بار دیگر اهمیت نفت‌های دریای شمال را برجسته کرده است. در دوره اختلال در عبور نفتکش‌ها، خریداران برای دسترسی به منابع مطمئن و قابل حمل، به نفت فورتیز و سایر گریدهای شمال اروپا روی آوردند و حاضر شدند با قیمت‌های بی‌سابقه‌ای نسبت به قراردادهای آتی برنت خرید کنند.

اگرچه با کاهش تدریجی تنش‌ها و خروج بخشی از نفت‌های سرگردان از خلیج فارس این پریمیوم‌ها کاهش یافته، اما بازار همچنان نسبت به ریسک‌های تنگه هرمز حساس است. در نتیجه، حتی با عقب‌نشینی قیمت‌های آتی، اهمیت «دسترسی فیزیکی و امنیت عرضه» به عامل اصلی تعیین‌کننده در بازار نفت تبدیل شده است.