صنعت نفت ایران سالهاست زیر فشار تحریمهای آمریکا فعالیت میکند، اما با وجود محدودیتها، تولید نفت کشور دوباره به سطح پیش از اعمال تحریمها بازگشته است. دلیل اصلی این بازگشت، حضور یک خریدار بزرگ و ثابت بوده: چین. در حالی که بسیاری از مشتریان سنتی ایران خرید خود را متوقف کردهاند، چین با تقاضای عظیم خود توانسته موتور تولید نفت ایران را روشن نگه دارد.
با این حال، این وابستگی هزینههای سنگینی داشته است. نبود خریداران متعدد باعث شده ایران مجبور به ارائه تخفیفهای قابل توجه شود؛ تخفیفهایی که عملاً بخش بزرگی از درآمد بالقوه نفتی را از بین میبرد. در واقع، اگرچه تولید افزایش یافته، اما درآمد واقعی ایران از فروش نفت به دلیل این تخفیفها رشد چندانی نداشته است. این وضعیت باعث شده بازار نفت ایران بهطور کامل خریدارمحور شود و تنها خریدار، شرایط را تعیین کند.
مشکل دیگر، هزینههای پنهان دور زدن تحریمهاست. انتقال کشتیبهکشتی در دریا، تغییر پرچم نفتکشها برای پنهان کردن منشأ محمولهها، و تلاش برای دور ماندن از رصد نیروهای آمریکایی—all اینها هزینههای اضافی هستند که بر دوش صنعت نفت ایران سنگینی میکنند. همانطور که تحلیلگران اشاره کردهاند، ایران امروز برای فروش هر بشکه نفت، هزینه بیشتری نسبت به گذشته پرداخت میکند.
در مجموع، تصویر صنعت نفت ایران ترکیبی از رشد تولید و کاهش کارایی اقتصادی است. چین توانسته تولید ایران را سرپا نگه دارد، اما قیمت این حمایت، تخفیفهای سنگین و هزینههای بالای لجستیکی بوده است. تا زمانی که تحریمها پابرجا باشند و بازار ایران تنها یک خریدار داشته باشد، این معادله بعید است تغییر کند.